ประกาศสภาวัฒนธรรมแห่งชาติ
ว่าด้วยพิธีศพ
----------
เพื่อให้พิธีศพของคนไทยเป็นไปโดยมีระเบียบและเหมาะสมด้วยวัฒนธรรม สภาวัฒนธรรมแห่งชาติจึงกำหนด
แบบพิธีศพไว้ดังต่อไปนี้
ข้อ 1. งานพิธีศพแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ
ก. งานเฉพาะของเจ้าภาพ หมายถึงงานที่เจ้าภาพจัดทำขึ้นเป็นการภายใน ไม่มีการเชิญแขก
เช่น งานอาบน้ำศพ งานทำบุญต่าง ๆ งานเผาศพ (เผาจริง) งานอัฐิและงานอังคาร
ข. งานรับแขก หมายถึงงานที่เจ้าภาพเชิญแขกไปในงาน เช่น งานทักษิณานุสรณ์ งานฝังศพ
และงานเผาศพ
ข้อ 2. เมื่อมีคนตาย เจ้าภาพจะจัดให้มีการอาบน้ำศพหรือไม่มีก็ได้
เมื่อมีการอาบน้ำศพ ให้ทำเป็นงานเฉพาะของเจ้าภาพ ไม่ให้เชิญแขก คงอาบน้ำกันแต่บรรดา
ญาติ ผู้ใดไม่ไปอาบน้ำศพ ไม่ถือว่าขาดความเคารพ
ข้อ 3. เมื่อเจ้าภาพจัดการอาบน้ำศพเสร็จแล้ว นำศพลงที่ใส่ศพตั้งไว้
ข้อ 4. เมื่อตั้งศพเรียบร้อยแล้ว ควรกำหนดวันมีงานทักษิณานุสรณ์โดยจัดให้เป็นงานรับแขกในโอกาส
แรกอันจะพึงทำได้
ในงานนี้ให้มีการเคารพศพ เช่นจุดธูปเทียนหรือวางพวงดอกไม้หน้าศพเป็นเบื้องต้น ถ้าเป็นศพ
มีเครื่องประกอบเกียรติยศ เช่นเครื่องประโคมหลวง ก็ควรได้รับประโคมในตอนนี้ด้วย ต่อจากนั้น ก็ควร
นิมนต์พระภิกษุสงฆ์เทศน์และบังสุกุลแล้วเสร็จงาน
ข้อ 5. ต่อจากงานทักษิณานุสรณ์ เจ้าภาพจะทำบุญประการใดก็ได้ โดยเป็นงานเฉพาะของเจ้าภาพ
ไม่มีการเชิญแขก ผู้ใดไม่ไปในงานนี้ไม่ถือว่าขาดความเคารพ
การทำบุญ 7 วัน 50 วัน 100 วัน หรือทำทุก ๆ 7 วัน ชนิดมีการเชิญแขกนั้น เป็นอันไม่มี
ถ้าเจ้าภาพจะทำก็ทำเป็นงานเฉพาะของเจ้าภาพ ไม่ต้องเชิญแขก ไม่ต้องมีการไปช่วย ไม่มีการถือว่าขาด
อัธยาศัย
ข้อ 6. ถ้าเจ้าภาพจะจัดการฝังศพ ณ ที่ใด จะทำเป็นงานรับแขกก็ได้ โดยออกบัตรแจ้งไปยังแขก
ที่จะเชิญ กำหนดวันเวลาและที่ฝังศพ และเจ้าภาพจัดการรับแขก ณ ที่ฝังศพนั้น
การเชิญศพ และตามศพไป เป็นกิจธุระเฉพาะของเจ้าภาพ
ถ้าเป็นศพที่จะฝังเลยโดยไม่เผา ก็ควรได้รับเครื่องประกอบเกียรติยศเวลาฝังทุกประการ
ข้อ 7. เมื่อกำหนดจะเผาศพที่ใด จึงปฏิบัติจัดเป็นงานรับแขก โดยเจ้าภาพแจ้งให้ผู้ที่จะไปเป็นแขก
ทราบกำหนดวัน เวลา และสถานที่เผาศพ และเจ้าภาพจัดการรับแขก ณ ที่นั้น
การเชิญศพ ตามศพ เป็นกิจธุระเฉพาะของเจ้าภาพ ศพที่ควรมีขบวนแห่ ก็ควรได้รับเวลา
เชิญศพไป
ข้อ 8. ระหว่างศพอยู่ ณ ที่สำหรับทำการเผา เจ้าภาพจะทำบุญประการใดก็ได้ โดยเป็นงาน
เฉพาะของเจ้าภาพไม่มีการเชิญแขก
งานรับแขกมีเฉพาะตามกำหนดการ คือ ตามวัน เวลา ซึ่งแจ้งไปเท่านั้น ได้แก่การทำบุญ
เช่นเทศน์และบังสุกุล หรือเฉพาะบังสุกุลเท่านั้น แต่ควรให้ระยะเวลาสั้นที่สุด เมื่อทำบุญเสร็จแล้ว จึงมีการ
เผาศพ เริ่มด้วยวางเครื่องขมาศพ และจุดไฟเผาศพ
ถ้าศพใดมีเครื่องประกอบเกียรติยศ เช่นเครื่องประโคมหลวงก็ควรจะได้รับการประโคมใน
ตอนนี้ (เกียรติยศทางทหารก็ควรมีในวันนี้)
ข้อ 9. การเผาศพที่เรียกว่าเผาจริง งานเก็บกระดูก เลี้ยงพระ 3 หาบ งานฉลองกระดูก ตลอดจน
งานอังคาร เป็นงานของเจ้าภาพ ไม่มีการเชิญแขก เว้นแต่งานอังคารของศพที่เผามาจากต่างประเทศ
จึงปฏิบัติดุจงานเผาศพ
ข้อ 10. ในการไปฌาปนกิจศพ แขกผู้ไปในการนี้ต้องนำเครื่องขมาศพคือ ธูป เทียน ดอกไม้จันทน์ของ
ตนเอง ไปทำการเคารพ และขมาศพ
การที่แขกไปใช้ธูปเทียนดอกไม้จันทน์ของเจ้าภาพจัดไว้นั้น ไม่ต้องด้วยวัฒนธรรม เจ้าภาพจัดเตรียม
ไว้สำหรับผู้ที่ไม่ทราบประเพณีของไทยเท่านั้น
ประกาศ ณ วันที่ 1 พฤษภาคม 2486
จอมพล ป. พิบูลสงคราม
ประธานกรรมการสภาวัฒนธรรมแห่งชาติ
เรื่องการแต่งกายและมารยาทเกี่ยวกับวิธีดำเนินงานอาชีพ
----------
ด้วยสภาวัฒนธรรมแห่งชาติพิจารณาเห็นว่า การแต่งกายและมารยาทเกี่ยวกับวิธีดำเนินงาน อาชีพของ
ผู้ประกอบงานอาชีพบางจำพวก เช่น คนขายอาหาร คนเดินโต๊ะ คนตัดผม เป็นต้น ยังมิได้ดำเนินไปด้วย
ความเป็นระเบียบเรียบร้อยเหมาะสมกับวัฒนธรรมของชาติ จึงกำหนดข้อที่ควรประพฤติปฏิบัติในเรื่องนี้ขึ้นไว้
ดังต่อไปนี้
1. แต่งกายเป็นระเบียบเรียบร้อย และสะอาดหมดจดตลอดเวลาที่ประจำทำงาน
2. รักษาความสะอาดของร่างกาย เช่น ผม ฟัน มือ เล็บ เป็นต้น
3. ต้องปฏิบัติมิให้เป็นที่รังเกียจแก่ผู้มาติดต่อ เช่น ไม่สูบบุหรี่ ไม่เสพของมึนเมา ไม่จาม ไม่ขาก
เสมหะ ไม่เป็นโรคใด ฯลฯ ต่อหน้าผู้มาติดต่อหรือลูกค้า
4. ลุกขึ้นยืนแสดงความเคารพต้อนรับผู้มาติดต่อด้วยมารยาทอันสุภาพเสมอ
5. ต้องคอยติดต่อเพื่อทราบและปฏิบัติตามความประสงค์ของผู้มาติดต่อ
โดยดีและรวดเร็วที่สุดที่จะ
สามารถทำได้
6. ปฏิบัติต่อผู้มาติดต่อด้วยความซื่อสัตย์
7. จัดการห่อหรือบรรจุสินค้ามอบให้ผู้ซื้อ หรือเป็นธุระนำส่งสินค้านั้น
ให้แก่ผู้ซื้อถึงรถหรือพาหนะที่ผู้ซื้อ
โดยสารมา หรือจนถึงบ้านของผู้ซื้อสุดแต่จะทำได้
8. แสดงความขอบคุณผู้มาติดต่อด้วยมารยาทอันสุภาพและหน้าตายิ้มแย้มเสมอ
แม้ผู้นั้นจะได้สนองข้อ
เสนอของตนหรือไม่ก็ตาม
ทั้งนี้ สภาวัฒนธรรมแห่งชาติหวังเป็นอย่างมากกว่า ผู้ประกอบงานอาชีพดังกล่าว
คงจะร่วมมือประพฤติและปฏิบัติโดยพร้อมเพรียงกัน เพื่อเป็นการส่งเสริมและ
เชิดชูวัฒนธรรมของชาติ
ประกาศ ณ วันที่ 5 พฤษภาคม 2486
จอมพล ป. พิบูลสงคราม
ประธานกรรมการสภาวัฒนธรรมแห่งชาติ