กฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๔๙๖)
ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๙๑
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๔ แห่งพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้
การแต่งตั้งนายทหารประทวน
ข้อ ๑ บุคคลที่จะเป็นนายทหารประทวนได้นั้น นอกจากจะต้องมีวิทยฐานะดังจะกล่าวต่อไปแล้ว จักต้องมีความขยันหมั่นเพียรดี รู้จักรักษาเกียรติของชาติและกองทัพไทย มีความประพฤติดีงาม สมควรเป็นนายทหารประทวนได้
ข้อ ๒ นักเรียนทหารและทหาร ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อ
(๑) สอบความรู้ได้ตามหลักสูตรของกองทัพบก กองทัพเรือ หรือกองทัพอากาศ
(๒) นักเรียนทหารซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจะได้เป็นนายทหารชั้นสัญญาบัตร ต้องออกจากความเป็นนักเรียนก่อนสำเร็จการศึกษา แต่มีความรู้ตามระเบียบของกองทัพบก กองทัพเรือ กองทัพอากาศ
(๓) ได้รับราชการทหารในกองประจำการครบกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหารแล้ว สมัครรับราชการต่อไปอีก และมีความรู้ตามระเบียบของกองทัพบก กองทัพเรือ หรือกองทัพอากาศ
ข้อ ๓ ยุวชนนายทหารซึ่งสอบชั้น ๒ ได้และเป็นผู้สำเร็จชั้นปริญญาหรืออนุปริญญา ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อเข้ารับราชการทหารในกองประจำการ
ข้อ ๔ ยุวชนนายทหารซึ่งสอบชั้น ๑ ได้ ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อ
(๑) ได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งเดือน
(๒) ถ้าเป็นผู้สำเร็จชั้นปริญญา ได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน
ข้อ ๕ ยุวชนนายสิบซึ่งสอบชั้น ๒ ได้ หรือยุวชนทหารซึ่งสอบชั้น ๓ ได้ ทั้งสอบได้ตามหลักสูตรของโรงเรียนฝึกครูยุวชนทหารด้วย ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าสามเดือน
ข้อ ๖ ผู้สำเร็จการฝึกวิชาทหารตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการฝึกวิชาทหาร ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ตามระเบียบของกองทัพบก
ข้อ ๗ ผู้สำเร็จชั้นอุดมศึกษาของประเทศไทยหรือของต่างประเทศ ซึ่งกระทรวงศืกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นอุดมศึกษา ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้ว ไม่น้อยกว่าสามเดือน
ข้อ ๘ ผู้สำเร็จชั้นมัธยมปีที่ ๘ หรือเตรียมอุดมศึกษาปีที่ ๒ หรือซึ่งกระทรวงศืกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่ ๘ หรือเตรียมอุดมศืกษาปีที่ ๒ หรือผู้สำเร็จวิชาชีพจากโรงเรียนอาชีพซึ่งรับผู้สำเร็จชั้นมัธยมปีที่ ๖ หรือซึ่งกระทรวงศึกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่ ๖ เข้าศึกษา และมีหลักสูตรเวลาเรียนตั้งแต่สามปีขึ้นไปโดยกระทรวงศืกษาธิการรับรองวิทยฐานะโรงเรียนอาชีพนั้นๆ แล้ว หากบุคคลเหล่านี้ร้องขอเข้ากองประจำการ ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือน
ข้อ ๙ ข้าราชการกลาโหมพลเรือนชั้นสัญญาบัตร ข้าราชการพลเรือน ข้าราชการฝ่ายตุลาการ พนักงานเทศบาล ซึ่งรับเงินเดือนประจำ และเป็นข้าราชการหรือพนักงานตั้งแต่ชั้นตรีขึ้นไป ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือน
ข้อ ๑๐[๑]. ผู้มีวิทยฐานะสำเร็จตั้งแต่ชั้นมัธยมปีที่ ๖ ขึ้นไปหรือซึ่งกระทรวงศึกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่ ๖ และได้เป็นทหารกองหนุนประเภทที่ ๑ หรือเป็นผู้ได้รับการฝึกอบรมวิชาทหาร มีความรู้ตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมแล้ว ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อรับราชการในตำแหน่งอัตราทหาร
ข้อ ๑๑ ผู้มีความรู้ความสามารถในวิชาการพิเศษตามระเบียบของกระทรวงกลาโหม ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้
การแต่งตั้งนายทหารสัญญาบัตร
ข้อ ๑๒ บุคคลที่จะเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้นั้น นอกจากจะต้องมีวิทยฐานะดังจะกล่าวต่อไปแล้ว จักต้องมีความขยันหมั่นเพียรดี รู้จักรักษาเกียรติของชาติและกองทัพไทย มีความประพฤติดีงาม สมควรเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้และบิดามารดาต้องมีสัญชาติไทยด้วย
ข้อ ๑๓ นักเรียนทหารและทหารที่จะแต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้นั้น จักต้องมีคุณลักษณะและวิทยฐานะอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังต่อไปนี้ คือ
(๑) นักเรียนทหารซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจะได้เป็นนายทหารชั้นสัญญาบัตรสอบได้ตามหลักสูตรของกองทัพบก กองทัพเรือ หรือกองทัพอากาศ หรือสอบชั้นปีที่ ๔ ตามหลักสูตรห้าปีได้ แต่สอบตกชั้นสูงสุด
(๒) นายทหารประทวนซึ่งสอบวิชาการสัสดีได้ มียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก มาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี และได้รับราชการในตำแหน่งผู้ช่วยสัสดีจังหวัดมาแล้วไม่น้อยกว่าสามปี ได้ผลดี
(๓) นายทหารประทวนซึ่งสำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรวิชาทันตนามัยของทางราชการทหาร หรือสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนทันตแพทย์ชั้น ๒ หรือโรงเรียนทันตนามัยของมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ และมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก มาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี
(๔) นายทหารประทวนที่ได้เข้าศึกษาในโรงเรียนนายทหารชั้นสัญญาบัตร ซึ่งมีหลักสูตรการศืกษาไม่น้อยกว่าสองปีและสอบได้ตามหลักสูตรชั้นสูงสุดของโรงเรียนนั้น
(๕) นายทหารประทวนที่ได้เข้าศึกษาในโรงเรียนนายทหารชั้นสัญญาบัตรซึ่งมีหลักสูตรการศืกษาน้อยกว่าสองปี แต่ไม่น้อยกว่าหกเดือน สอบได้ตามหลักสูตรชั้นสูงสุดของโรงเรียนนั้น และ
(ก) สำหรับผู้มียศนายดาบ หรือมียศชั้นจ่านายสิบ พันจ่า หรือพันจ่าอากาศ ได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดี
(ข) สำหรับผู้มียศสิบเอก จ่าเอก หรือจ่าอากาศเอก ได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดี ให้แต่งตั้งเป็นจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก แล้วต่อมาให้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรอีกหนึ่งปี ได้ผลดี
(๖) นายทหารประทวนประจำการซึ่งมียศชั้นจ่านายสิบ พันจ่า หรือพันจ่าอากาศ รับราชการเป็นทหารไม่น้อยกว่าสิบปีสอบความรู้ได้ตามหลักสูตรของกองทัพบก กองทัพเรือ หรือกองทัพอากาศ และได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดี
(๗) จ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก ประจำการ รับราชการเป็นทหารไม่น้อยกว่าสิบห้าปี โดยมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก มาแล้วไม่น้อยกว่าสี่ปี และได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดี ทั้งส่วนราชการขึ้นตรงต่อกระทรวงกลาโหมรับรองว่ามีความรู้สมควรเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้
(๘) จ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก ประจำการ เดิมเป็นนักเรียนทหาร ซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจะได้เป็นนายทหารชั้นสัญญาบัตรสอบชั้นปีที่ ๓ ได้ แต่สอบชั้นปีที่ ๔ ตก และมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอกมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี
(๙)[๒] ข้าราชการกลาโหมพลเรือนที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนมีเวลารับราชการรวมกันไม่น้อยกว่าสิบห้าปี และมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก ไม่น้อยกว่าสี่ปี หรือได้รับเงินเดือนในอัตราสูงสุดของข้าราชการต่ำกว่าชั้นสัญญาบัตรและอัตราจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก รวมกันไม่น้อยกว่าสี่ปี ทั้งได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปีได้ผลดี และส่วนราชการขึ้นตรงต่อกระทรวงกลาโหมรับรองว่ามีความรู้สมควรเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้
ข้อ ๑๔ นักเรียนที่ศึกษาวิชาอยู่ในต่างประเทศ ซึ่งทางราชการทหารได้รับสมัครให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้เมื่อเรียนสำเร็จวิชาตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนดแล้ว
ข้อ ๑๕ ยุวชนนายทหารซึ่งมียศนายทหารประทวนตามข้อ ๓ ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้ เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการครบกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหารแล้ว
ข้อ ๑๖[๓]. ผู้สำเร็จวิชาชีพชั้นอุดมศึกษาได้รับปริญญา อนุปริญญา หรือประกาศนียบัตรซึ่งเทียบเท่าขึ้นไปจากสำนักอุดมศึกษาของรัฐบาล มหาวิทยาลัยในประเทศไทย หรือสำนักศืกษาในต่างประเทศ ซึ่งเทียบได้ไม่ต่ำกว่ามหาวิทยาลัยในประเทศไทย ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้เมื่อรับราชการในตำแหน่งสัญญาบัตรอัตราทหาร
ข้อ ๑๗ ผู้สำเร็จการฝึกวิชาทหารตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมตามกฎหมายว่าด้วยส่งเสริมการฝึกวิชาทหารและสำเร็จวิชาชีพชั้นอุดมศึกษา ได้รับปริญญา อนุปริญญา หรือประกาศนียบัตรซึ่งเทียบเท่าขึ้นไป ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้ตามระเบียบของกองทัพบก
บทเฉพาะกาล
ข้อ ๑๘ ข้าราชการกลาโหมพลเรือน ซึ่งรับราชการอยู่ก่อนวันใช้บังคับกฎกระทรวงนี้ และได้รับการฝึกอบรมวิชาทหาร มีความรู้ตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมแล้ว ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารโดยอนุโลมตามชั้นเงินเดือนที่ได้รับอยู่ในขณะนั้นได้ เมื่อรับราชการในตำแหน่งอัตราทหาร
ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๖
จอมพล ป. พิบูลสงคราม
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เพื่อให้เป็นไปตามมาตรา ๖ และมาตรา ๙ แห่งพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙
กฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ (ว่าด้วยการกำหนดสิทธิเป็นนายทหารประทวนและการนับเวลาราชการ)[๔]
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
๑. เนื่องจากกฎกระทรวงเดิมกำหนดให้แต่งตั้งผู้สำเร็จตั้งแต่ชั้นมัธยมปีที่ ๖ ขึ้นไป หรือเทียบเท่า เป็นนายทหารประทวนได้เฉพาะผู้ที่เป็นทหารกองหนุนประเภทที่ ๑ ทำให้ขัดข้องแก่การบรรจุเสมียนและโครงการแต่งตั้งข้าราชการให้เป็นทหาร และ
๒. มิได้กำหนดให้นับเวลาราชการสำหรับข้าราชการพลเรือนรวมเข้ากับเวลาราชการที่ได้รับแต่งตั้งยศเป็นนายทหารประทวนแล้ว
จึงเป็นการสมควรที่จะกำหนดให้แต่งตั้งผู้สำเร็จตั้งแต่ชั้นมัธยมปีที่ ๖ ขึ้นไป หรือเทียบเท่า ซึ่งได้รับการฝึกวิชาทหารมีความรู้ตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมแล้วเป็นนายทหารประทวนได้ด้วย และกำหนดให้นับเวลาราชการสำหรับข้าราชการพลเรือนรวมเข้ากับเวลาราชการที่ได้รับการแต่งตั้งยศนายทหารประทวนแล้ว เพื่อแต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้เช่นเดียวกับการแต่งตั้งนายทหารประทวนยศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก เป็นนายทหารสัญญาบัตรโดยทั่วไป
รัศม์วรรณวลัย/ผู้จัดทำ
๒๔ ตุลาคม ๒๕๕๑
๑ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๐/ตอนที่ ๔๖/หน้า ๘๑๕/๑๔ กรกฎาคม ๒๔๙๖
[๑] ข้อ ๑๐ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ (ว่าด้วยการกำหนดสิทธิเป็นนายทหารประทวนและการนับเวลาราชการ)
[๒] ข้อ ๑๓ (๙) เพิ่มโดยกฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ (ว่าด้วยการกำหนดสิทธิเป็นนายทหารประทวนและการนับเวลาราชการ)
[๓] ข้อ ๑๖ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ (ว่าด้วยการกำหนดสิทธิเป็นนายทหารประทวนและการนับเวลาราชการ)
[๔] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๑/ตอนที่ ๖๓/หน้า ๑๓๘๘/๕ ตุลาคม ๒๔๙๗