พระราชบัญญัติ
เหรียญพิทักษ์เสรีชน
พ.ศ. ๒๕๑๒
ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร.
ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๒
เป็นปีที่ ๒๔ ในรัชกาลปัจจุบัน
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า
โดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยเหรียญพิทักษ์เสรีชน
จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของรัฐสภา ดังต่อไปนี้
มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า “พระราชบัญญัติเหรียญพิทักษ์เสรีชน พ.ศ. ๒๕๑๒”
มาตรา ๒[๑] พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
มาตรา ๓ ให้มีเหรียญเพื่อพระราชทานแก่ผู้ที่กระทำการปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ เรียกว่า “เหรียญพิทักษ์เสรีชน” ใช้อักษรย่อว่า ส.ช.
มาตรา ๔[๒] เหรียญพิทักษ์เสรีชน เป็นเหรียญทองแดงรมดำ รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านละ ๒๓ มิลลิเมตร ย่อกลางทั้งสี่ด้าน ตัวเหรียญมุมบนห้อยกับแพรแถบ ด้านหน้าเหรียญตรงกลางมีรูปจักรมีสมอขัดในวงจักร ซ้ายขวาของจักรมีรูปปีกนกทับอยู่บนพระแสงดาบ เขนและโล่ ตอนบนเป็นรูปครุฑพ่าห์ ด้านหลังมีอักษรจารึกว่า “อสาธุ สาธุนา ชิเน” กับแพรแถบกว้าง ๓๔ มิลลิเมตร ลายริ้วจากบนลงล่างเป็นสีแดงขาวสลับกัน ขอบทั้งสองข้างเป็นริ้วสีแดงรวม ๑๗ ริ้ว ข้างบนแถบมีเข็มโลหะจารึกอักษรว่า “พิทักษ์เสรีชน”
เหรียญพิทักษ์เสรีชน มี ๒ ชั้น ดังนี้
ชั้นที่ ๑ มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ช่อเดียวติดกลางแพรแถบ
ถ้าผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ ปฏิบัติการสู้รบกับผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ถึงขั้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ อีก ก็จะได้รับพระราชทานเครื่องหมายเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ช่อเดียวติดเพิ่มกลางแพรแถบในทางดิ่งกับช่อชัยพฤกษ์เดิมทุกครั้ง
ชั้นที่ ๒ มีสองประเภท
ประเภทที่ ๑ มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปขีดประกอบด้วยเปลวระเบิดติดกลางแพรแถบ
ประเภทที่ ๒ ไม่มีเครื่องหมายติดแพรแถบ
มาตรา ๕[๓] เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ จะพระราชทานแก่ทหาร ตำรวจ ข้าราชการ และราษฎร ซึ่งได้ปฏิบัติการสู้รบกับผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ด้วยความกล้าหาญหรือได้รับบาดเจ็บหรือตายในการสู้รบ และการสู้รบนั้นได้ก่อให้เกิดผลดีอย่างยิ่งแก่การปราบปราม
เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๒ ประเภทที่ ๑ จะพระราชทานแก่ทหาร ตำรวจ ข้าราชการ และราษฎรซึ่งได้ปฏิบัติการสู้รบ หรืออำนวยการสู้รบกับผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์หรือปฏิบัติการเสี่ยงอันตรายในการปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์จนได้รับคำชมเชยจากทางราชการ หรือปฏิบัติการเสี่ยงอันตรายดังกล่าวจนได้รับบาดเจ็บหรือตาย แต่ยังไม่ถึงขึ้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนชั้นที่ ๑
เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๒ ประเภทที่ ๒ จะพระราชทานแก่ทหาร ตำรวจ ข้าราชการ และราษฎร ซึ่งได้ปฏิบัติการเป็นผลดีแก่การปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์
มาตรา ๖ ให้ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนได้สิทธิต่าง ๆ ตามกฎหมาย ข้อบังคับและระเบียบแบบแผนของทางราชการ
มาตรา ๗ เหรียญพิทักษ์เสรีชนนี้ พระราชทานให้เป็นกรรมสิทธิ์ ถ้าผู้ได้รับพระราชทานกระทำความผิดร้ายแรง หรือประพฤติตนไม่สมเกียรติอาจทรงเรียกคืนได้ เมื่อส่งคืนไม่ได้ด้วยประการใด ๆ ต้องใช้ราคาเหรียญนั้น
มาตรา ๘ ถ้าผู้ที่สมควรได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนวายชนม์เสียก่อนได้รับพระราชทาน จะได้พระราชทานแก่ทายาทโดยธรรมคนใดคนหนึ่งเพื่อเป็นเครื่องระลึกถึงความดีของผู้ที่ล่วงลับไปแล้วตามลำดับ ดังนี้
ลำดับ ๑ คู่สมรส
ลำดับ ๒ บุตรคนใหญ่ของจำนวนบุตรที่ยังมีชีวิตอยู่
ลำดับ ๓ บิดา
ลำดับ ๔ มารดา
มาตรา ๙ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้
ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
จอมพล ถนอม กิตติขจร
นายกรัฐมนตรี
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ทหาร ตำรวจ ข้าราชการและราษฎรได้ปฏิบัติการเป็นผลดีแก่การปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ สมควรให้มีเหรียญพิทักษ์เสรีชน สำหรับพระราชทานแก่บุคคลดังกล่าวเพื่อเป็นเกียรติแก่วงศ์ตระกูล
ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๐๔[๔]
ข้อ ๓ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ ไปแล้วก่อนวันที่ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับนี้ใช้บังคับ ให้เปลี่ยนเครื่องหมายเดิมเป็นเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ช่อเดียวติดกลางแพรแถบ
ข้อ ๔ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับนี้
วสุ สรรกำเนิด/ผู้ปรับปรุง
๒๓ เมษายน ๒๕๕๒
[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๘๖/ตอนที่ ๑๙/ฉบับพิเศษ หน้า ๕๒/๖ มีนาคม ๒๕๑๒
[๒] มาตรา ๔ แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๐๔ ฉบับลงวันที่ ๑๓ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕
[๓] มาตรา ๕ แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๐๔ ฉบับลงวันที่ ๑๓ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕
[๔] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๘๙/ตอนที่ ๑๙๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๗/๑๓ ธันวาคม ๒๕๑๕