ประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่อง การกำหนดบริเวณอันตราย อุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า มาตรฐานขั้นต่ำระบบไฟฟ้า
การตรวจสอบและการออกหนังสือรับรองให้ผู้ตรวจสอบ
พ.ศ. ๒๕๕๐
อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๒๔ ตามประกาศกระทรวงพลังงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และมาตรฐานความปลอดภัยของสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ ที่กรมธุรกิจพลังงานรับผิดชอบ พ.ศ. ๒๕๕๐ เพื่อกำหนดบริเวณอันตราย อุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า มาตรฐานขั้นต่ำระบบไฟฟ้า การตรวจสอบและการออกหนังสือรับรองให้ผู้ตรวจสอบ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงานจึงออกประกาศไว้ดังนี้
ข้อ ๑ ประกาศนี้เรียกว่า “ประกาศกรมธุรกิจพลังงาน เรื่อง การกำหนดบริเวณอันตรายอุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า มาตรฐานขั้นต่ำระบบไฟฟ้า การตรวจสอบและการออกหนังสือรับรองให้ผู้ตรวจสอบ พ.ศ. ๒๕๕๐”
ข้อ ๒[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
บททั่วไป
ข้อ ๓ ในประกาศนี้
“เครื่องใช้ไฟฟ้า” หมายความว่า บริภัณฑ์สำหรับประโยชน์ใช้สอยทั่วไป โดยปกติสร้างขึ้นเป็นมาตรฐานสากล โดยติดตั้งหรือประกอบเข้าเป็นหมวดเดียว เพื่อใช้งานในหน้าที่เดียวหรือหลายหน้าที่ เช่น เครื่องปรับอากาศ, พัดลม, เครื่องสูบน้ำ
“อุปกรณ์” หมายความว่า หน่วยหนึ่งของระบบไฟฟ้าที่มุ่งหมายให้เป็นทางผ่านกระแสไฟฟ้าแต่ไม่ใช่พลังงานไฟฟ้า
“บริภัณฑ์” หมายความว่า สิ่งที่รวมทั้งวัสดุ เครื่องประกอบ อุปกรณ์ เครื่องใช้ไฟฟ้า ดวงโคม เครื่องสำเร็จและสิ่งอื่นที่คล้ายกัน ที่ใช้เป็นส่วนหนึ่งหรือใช้ในการต่อเข้ากับการติดตั้งของไฟฟ้า
“ทนการระเบิด” หมายความว่า ความสามารถในการทนต่อการระเบิด ซึ่งเกิดขึ้นภายในกล่องหุ้มและป้องกันมิให้ประกายไฟหรือการระเบิดของไอก๊าซภายในกล่องหุ้มเป็นเหตุให้ไอก๊าซภายนอกกล่องหุ้มติดไฟ หรือระเบิดได้ และอุณหภูมิจะต้องไม่สูงจนเป็นเหตุให้ไอก๊าซภายนอกกล่องหุ้มติดไฟหรือระเบิด
“เครื่องประกอบ” หมายความว่า ส่วนประกอบ เช่น แป้นเกลียวหรือส่วนอื่นๆ ของระบบการเดินสายที่ใช้งานเพื่อวัตถุประสงค์หลักทางกลมากกว่าทางไฟฟ้า
“การเดินสาย” หมายความว่า การเดินสายทั้งภายในและภายนอกอาคารซึ่งประกอบด้วยสายวงจรไฟฟ้ากำลัง แสงสว่าง ควบคุมและสัญญาณ รวมทั้งอุปกรณ์และเครื่องประกอบการเดินสายทั้งแบบเดินสาย แบบติดตั้งถาวรและชั่วคราวซึ่งเป็นส่วนที่ต่อจากจุดจ่ายสายของการไฟฟ้า (ส่วนหลังเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าของการไฟฟ้า) หรือจุดจ่ายไฟของแหล่งกำเนิดจากระบบที่มีตัวจ่าย แยกต่างหากการเดินสายนี้ไม่รวมถึงการเดินสายภายในเครื่องไฟฟ้า ดวงโคม มอเตอร์ เครื่องควบคุม ศูนย์ควบคุมมอเตอร์ และบริภัณฑ์ที่คล้ายกัน
“ข้อต่อปิดผนึก” หมายความว่าเครื่องประกอบที่ใช้ในการต่อท่อและสามารถป้องกันมิให้ไอก๊าซไหลผ่านได้
“ข้อต่อปิดผนึกชนิดระบายได้” หมายความว่า ข้อต่อปิดผนึกที่มีช่องให้ไอก๊าซหรือไอน้ำกลั่นตัวเป็นของเหลวระบายออกได้
“การปิดผนึก” หมายความว่า สารที่ใช้สำหรับปิดผนึกที่ข้อต่อปิดผนึกเพื่อป้องกันมิให้ไอก๊าซไหลผ่านได้
“ระบบป้องกันอันตรายจากฟ้าผ่า” หมายความว่า ระบบอิสระซึ่งประกอบด้วยเสาล่อฟ้า สายตัวนำ หลักสายดิน และอุปกรณ์ที่ใช้ในการต่อหรือการจับยึด
“ผู้ตรวจสอบและออกหนังสือรับรองระบบไฟฟ้าภายในสถานที่ใช้ก๊าซ” หมายความว่าผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลและผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล
“ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคล” หมายความว่า บุคคลผู้ที่ทำหน้าที่ตรวจสอบและออกหนังสือรับรองระบบไฟฟ้าของสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ
“ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล” หมายความว่า นิติบุคคลที่ประกอบกิจการตรวจสอบและออกหนังสือรับรองระบบไฟฟ้าของสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ
คำอื่นใดที่มิได้กำหนดความหมายไว้ในประกาศนี้ให้นำคำนิยามในข้อ ๔ ของประกาศกระทรวงพลังงานเรื่องหลักเกณฑ์และมาตรฐานความปลอดภัยของสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ ที่กรมธุรกิจพลังงานรับผิดชอบ พ.ศ. ๒๕๕๐ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
ข้อ ๔ ระบบไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า อุปกรณ์ บริภัณฑ์ และระบบป้องกันอันตรายจากฟ้าผ่าตามประกาศนี้ ครอบคลุมเฉพาะระบบไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า อุปกรณ์ บริภัณฑ์ และระบบป้องกันอันตรายจากฟ้าผ่า ที่อยู่ในบริเวณอันตราย ของสถานที่ใช้ก๊าซ
การจำแนกบริเวณอันตราย ของสถานที่ใช้ก๊าซ
ข้อ ๕ บริเวณอันตรายของสถานที่ใช้ก๊าซแบ่งเป็น ๓ โซน ดังนี้
(๑) บริเวณอันตราย โซน ๐ ได้แก่บริเวณดังต่อไปนี้
(ก) สถานที่ซึ่งมีก๊าซอย่างต่อเนื่องและมีความเข้มข้นพอที่จะเกิดการระเบิดได้
(ข) สถานที่ซึ่งมีก๊าซตลอดเวลาและมีความเข้มข้นพอที่จะเกิดการระเบิดได้
(๒) บริเวณอันตราย โซน ๑ ได้แก่บริเวณดังต่อไปนี้
(ก) สถานที่ซึ่งในภาวะ การทำงานปกติ อาจมีก๊าซที่มีความเข้มข้นพอที่จะเกิดระเบิดได้
(ข) สถานที่ซึ่งอาจมีก๊าซหรือไอที่มีความเข้มข้นพอที่จะเกิดระเบิดได้อยู่บ่อยๆ เนื่องจากการซ่อมแซม บำรุงรักษา หรือรั่ว
(ค) สถานที่ซึ่งเมื่ออุปกรณ์เกิดความเสียหาย หรือทำงานผิดพลาดอาจทำให้เกิดก๊าซที่มีความเข้มข้นพอที่จะเกิดระเบิดได้ และในขณะเดียวกันอาจทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้าขัดข้อง ซึ่งเป็นสาเหตุให้อุปกรณ์ไฟฟ้าดังกล่าวเป็นแหล่งกำเนิดของการระเบิดได้
(ง) สถานที่ซึ่งอยู่ใกล้บริเวณอันตรายโซน ๐ และอาจได้รับการถ่ายเทก๊าซที่มีความเข้มข้นพอที่จะเกิดระเบิดได้ ถ้าไม่มีการป้องกันโดยการระบายอากาศโดยดูดอากาศเข้ามาและมีระบบรักษาความปลอดภัยที่มีประสิทธิภาพหากระบบระบายอากาศทำงานผิดพลาด
(๓) บริเวณอันตราย โซน ๒ ได้แก่บริเวณดังต่อไปนี้
(ก) สถานที่ซึ่งในภาวะ การทำงานปกติ เกือบจะไม่มีก๊าซที่มีความเข้มข้นพอที่จะเกิดระเบิดได้ และถ้ามีก๊าซดังกล่าวเกิดขึ้นก็จะมีช่วงเวลาสั้นๆ เท่านั้น
(ข) สถานที่ซึ่งก๊าซนี้ จะถูกเก็บไว้ในภาชนะหรือระบบปิดโดยอาจรั่วออกมาได้จากการทำงานของอุปกรณ์ที่ผิดปกติในขณะที่มีการหยิบยก ผลิต หรือใช้งานก๊าซ
(ค) สถานที่ซึ่งมีการป้องกันการระเบิด เนื่องจากก๊าซ ที่มีความเข้มข้นเพียงพอ โดยใช้ระบบระบายอากาศ ที่ทำงานโดยเครื่องจักรกลและอาจเกิดอันตรายได้หากระบบระบายอากาศขัดข้องหรือทำงานผิดปกติ
(ง) สถานที่ซึ่งอยู่ใกล้กับบริเวณอันตรายโซน ๑ และอาจได้รับการถ่ายเทก๊าซ ที่มีความเข้มข้นพอที่จะจุดระเบิดได้ ถ้าไม่มีการป้องกันโดยการระบายอากาศโดยดูดอากาศเข้ามาและมีระบบรักษาความปลอดภัยที่มีประสิทธิภาพหากระบบระบายอากาศทำงานผิดพลาด
ระยะห่างของบริเวณอันตรายของสถานที่ใช้ก๊าซ
ข้อ ๖ สถานที่ใช้ก๊าซต้องมีระยะห่างของบริเวณอันตรายดังตารางต่อไปนี้
|
ตำแหน่ง |
ขอบเขตของระยะห่าง |
ประเภทของบริเวณ อันตราย |
|
๑. ถังเก็บและจ่ายก๊าซ (ในที่โล่ง) |
ภายในระยะ ๗.๕๐ เมตร ทุกทิศทางรอบบริเวณถังเก็บ และจ่ายก๊าซ |
โซน ๑ |
|
๒. ปลายท่อของกลอุปกรณ์ นิรภัยแบบระบาย |
ก. ภายในเส้นทางที่ก๊าซผ่าน |
โซน ๐ หมายเหตุ ห้ามติดตั้ง อุปกรณ์ไฟฟ้าแบบ ประจำที่ |
|
|
ข. ภายในระยะ ๑.๕๐ เมตรทุกทิศทาง จากจุดที่ระบาย (พื้นที่อันตรายตาม ประกาศกระทรวงพลังงานฯ) |
โซน ๑ |
|
|
ค. ภายในระยะ ๑.๕๐ เมตรขึ้นไปถึง ๔.๐๐ เมตร ในแนวตั้งเหนือระดับ |
โซน ๑ |
|
๓. เครื่องสูบอัดก๊าซ สถานี ควบคุม ถังเก็บและจ่ายก๊าซ (ในอาคาร) |
ก. ภายในห้องที่มีเครื่องดังกล่าว |
โซน ๑ |
|
|
ข. ภายในระยะ ๕.๐๐ เมตร ภายนอก ห้องที่มีเครื่องดังกล่าวหรือหลังคาที่ไม่กันไอก๊าซหรือภายในระยะ ๕.๐๐ เมตรของช่องเปิดภายนอกใดๆ |
โซน ๑ |
|
๔. ระบบท่อ |
ก. ภายในระยะ ๑.๕๐ เมตรทุกทิศทาง |
โซน ๑ |
|
๕. จุดจ่ายก๊าซและจุดรับก๊าซ |
ก. ภายในระยะ ๑.๕๐ เมตรทุกทิศทาง จากจุดที่มีการจ่ายก๊าซ และรับก๊าซ |
โซน ๑ |
|
|
ข. ตั้งแต่ระยะ ๑.๕๐ เมตร ขึ้นไปถึง ระยะ ๕.๐๐ เมตรทุกทิศทางจากจุดที่มี การจ่ายก๊าซหรือรับก๊าซ |
โซน ๒ |
ข้อ ๗ ภายในบริเวณอันตรายโซน ๐ และโซนที่ ๑ ถ้าหากมีผนังกันก๊าซซึ่งตามปกติสามารถเก็บก๊าซไม่ให้ผ่านไปได้ ให้ถือว่าบริเวณอันตรายไม่รวมไปถึงบริเวณอีกด้านหนึ่งของผนังนั้น
ระบบไฟฟ้า เครื่องไฟฟ้า อุปกรณ์ บริภัณฑ์ ที่ใช้ในบริเวณอันตราย
ของสถานที่ใช้ก๊าซ
ข้อ ๘ กำหนดให้เป็นดังนี้
(๑) ระบบไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า บริภัณฑ์ และอุปกรณ์ที่ใช้ในบริเวณอันตรายโซน ๐ โซน ๑ และโซน ๒ ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลอันเป็นที่ยอมรับ เช่น NFPA หมายเลข ๗๐ NEC IEC หรือมาตรฐานอื่นที่กรมธุรกิจพลังงานเห็นชอบ
(๒) อุปกรณ์และเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชนิดที่จะนำมาใช้ในบริเวณอันตรายโซน ๐ โซน ๑ และโซน ๒ จะต้องได้รับการรับรองจากสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจที่เกี่ยวข้อง หรือได้รับการรับรองจากสถาบันต่างประเทศที่กรมธุรกิจพลังงานเชื่อถือ เช่นสถาบัน UL แห่งประเทศสหรัฐอเมริกา หรือ สถาบัน BASEEFA แห่งประเทศอังกฤษ หรือสถาบัน PTB แห่งประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน เป็นต้น
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการเดินสายไฟฟ้า
และการติดตั้งเครื่องใช้ไฟฟ้า หรืออุปกรณ์ไฟฟ้า ในบริเวณอันตราย
ของสถานที่ใช้ก๊าซ
ข้อ ๙ สายไฟฟ้าในบริเวณอันตราย โซน ๐ ต้องเป็นไปดังนี้
(๑) การเดินสายในบริเวณอันตรายโซน ๐ ทำได้ ๒ แบบ คือ การเดินสายด้วยระบบท่อร้อยสาย และระบบสายเคเบิลที่ใช้กับก๊าซโดยเฉพาะ
(๒) การเดินสายด้วยระบบท่อ ต้องเป็นท่อโลหะอย่างหนา หรืออย่างหนาปานกลางชนิดต่อด้วยเกลียว สายไฟฟ้าที่วางไว้ใต้ดินต้องใช้สายที่ใช้สำหรับใต้ดินโดยเฉพาะ
(๓) ท่อโลหะที่ร้อยสายไฟฟ้าต้องได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม หรือได้มาตรฐาน ANSI หรือ UL แห่งประเทศสหรัฐอเมริกา หรือมาตรฐานอื่นที่กรมธุรกิจพลังงานเห็นชอบ
(๔) สายเคเบิลที่ใช้ในบริเวณอันตราย ต้องได้รับมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมหรือมาตรฐานอื่นที่กรมธุรกิจพลังงานเห็นชอบ
(๕) กล่อง เครื่องประกอบการเดินท่อ ท่ออ่อน และข้อต่อต้องเป็นชนิดที่มีเกลียวในสำหรับต่อเข้ากับท่อร้อยสายไฟฟ้า หรือเครื่องประกอบปลายสายเคเบิลและต้องเป็นไปตามเทคนิคการป้องกันการระเบิดที่เหมาะสมกับบริเวณอันตราย
ข้อต่อที่เป็นเกลียว ต้องกินเกลียวกันอย่างน้อย ๕ เกลียว
(๖) การปิดผนึกและการระบายต้องเป็นดังนี้
(ก) ท่อร้อยสายไฟฟ้าที่ต่อกับกล่องหุ้มอุปกรณ์ไฟฟ้า หรืออุปกรณ์อื่นที่อาจมีประกายไฟหรือมีอุณหภูมิสูงต้องติดตั้งข้อต่อ ปิดผนึกในตำแหน่งใกล้กับกล่องหุ้มมากที่สุดที่จะทำได้และต้องห่างจากกล่องหุ้มไม่เกิน ๐.๔๖ เมตร ท่อร้อยสายไฟฟ้าที่มีขนาดระบุไม่เกิน ๔๐ มิลลิเมตร ต่อกับกล่องหุ้มชนิดทนการระเบิดตามวรรคหนึ่ง ไม่จำเป็นต้องติดตั้งข้อต่อปิดผนึก หากหน้าสัมผัสที่ตัดกระแสไฟฟ้าอยู่ภายในกล่องที่ปิดผนึกหรือจุ่มอยู่ในน้ำมัน
(ข) ท่อร้อยสายไฟที่ต่อกับกล่องหุ้ม ซึ่งภายในบรรจุขั้วต่อสายเท่านั้น หากท่อดังกล่าวมีขนาดระบุตั้งแต่ ๕๐ มิลลิเมตรขึ้นไป ต้องติดตั้งข้อต่อปิดผนึกห่างจากกล่องหุ้มไม่เกิน ๐.๔๖ เมตร
(ค) ท่อร้อยสายไฟฟ้าที่วางจากบริเวณอันตรายโซน ๐ ไปยังบริเวณไม่อันตรายต้องติดตั้งข้อต่อปิดผนึกไว้ที่ตำแหน่งสุดเขตของบริเวณอันตราย โซน ๐ ท่อร้อยสายไฟฟ้าที่วางผ่านบริเวณอันตราย โซน ๐ และไม่มีรอยต่อใดๆ ในบริเวณอันตรายดังกล่าว รวมถึงในระยะ ๐.๓๐ เมตรจากเขตอันตรายออกไปทั้งสองข้างไม่ต้องติดตั้งข้อต่อปิดผนึกก็ได้ ถ้าปลายทั้งสองข้างของท่อดังกล่าวอยู่ในบริเวณไม่อันตราย
(ง) การปิดผนึกสายเคเบิล ถ้าสายเคเบิลเป็นชนิดที่ไอก๊าซไม่สามารถไหลผ่านระหว่างแกนของเคเบิล การปิดสายเคเบิลต้องเป็นไปทำนองเดียวกับ (ก) ถ้าเป็นสายเคเบิลชนิดเปลือกนอกเป็นเนื้อเดียวต่อเนื่อง และไอก๊าซไม่สามารถไหลผ่านเปลือกนอกได้ ถ้าไอก๊าซไหลผ่านระหว่างแกนของเคเบิลได้ ต้องปิดผนึกสายเคเบิลโดยปลอกเปลือกนอกและสิ่งห่อหุ้มอื่นๆ ออก เพื่อให้สารผนึกหุ้มรอบฉนวนของแต่ละตัวนำและเปลือกนอกด้วย
(จ) เครื่องควบคุมมอเตอร์และเครื่องกำเนิดไฟฟ้า ที่ติดตั้งในบริเวณซึ่งอาจทำให้ไอก๊าซสะสมอยู่ภายในกล่องหุ้มของเครื่องควบคุมมอเตอร์และเครื่องกำเนิดไฟฟ้า หรือที่จุดใดๆ ในระบบท่อร้อยสายไฟฟ้าต้องติดตั้งข้อต่อปิดผนึกชนิดระบายได้
(ฉ) เครื่องสูบก๊าซ เครื่องวัดการไหลหรือแรงอัด ที่ใช้ไฟฟ้าและมีลักษณะเป็นแผ่นไดอะแฟรมหรือข้อต่อปิดผนึก กั้นไม่ให้ไอก๊าซไหลเข้าสู่ระบบท่อร้อยสายไฟฟ้าต้องมีการปิดผนึกอย่างน้อยสองชั้น
(๗) การปิดผนึกต้องเป็นดังนี้
(ก) ข้อต่อปิดผนึก ต้องติดตั้งอยู่บริเวณที่เข้าถึงได้โดยสะดวก
(ข) สารปิดผนึก ต้องป้องกันการรั่วไหลของไอก๊าซที่ข้อต่อปิดผนึกได้ ต้องทนต่อสภาวะแวดล้อมได้ และมีจุดหลอมเหลวไม่ต่ำกว่า ๙๓ องศาเซลเซียส
(ค) การใส่สารปิดผนึกลงในข้อต่อปิดผนึกต้องไม่น้อยกว่าขนาดระบุของท่อร้อยสายไฟฟ้า และไม่ว่ากรณีใดๆ สารปิดผนึกต้องหนาไม่น้อยกว่า ๑๖ มิลลิเมตร
(ง) ห้ามต่อสายภายในข้อต่อปิดผนึกและห้ามใช้สารปิดผนึกหุ้มขั้วต่อสายหรือขั้วต่อแยกสาย
(๘) สายเมนเส้นเฟสทุกเส้นที่ต่อเข้าไปในบริเวณสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติต้องป้องกันด้วยเครื่องล่อฟ้า (Surge arrester) ที่เหมาะสม การติดตั้งและการต่อลงดินของเครื่องล่อฟ้าให้เป็นไปตามมาตรฐานที่เชื่อถือได้ เครื่องล่อฟ้าถ้าติดตั้งอยู่ในบริเวณอันตราย โซน ๐ ต้องอยู่ภายในกล่องหุ้มชนิดทนการระเบิดหรือกล่องหุ้มชนิดอัดอากาศบริสุทธิ์และควบคุมแรงอัดภายใน (Purge and Pressurized)
(๙) ระบบไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์ไฟฟ้า ต้องต่อลงดิน รายละเอียดและวิธีการต่อลงดินให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในมาตรฐาน วสท. หรือมาตรฐานอื่นที่กรมธุรกิจพลังงานเห็นชอบ
(๑๐) ข้อกำหนดหลักเกณฑ์ของสายไฟฟ้า และวิธีการเดินสายไฟฟ้าทั่วไปซึ่งไม่ได้ระบุไว้ในข้อกำหนดนี้ ให้เป็นไปตามมาตรฐาน วสท. หรือมาตรฐานอื่นที่กรมธุรกิจพลังงานเห็นชอบ
ข้อ ๑๐ สายไฟฟ้าในบริเวณอันตราย โซน ๑ ต้องเป็นดังนี้
(๑) ให้ใช้วิธีเดินสายไฟฟ้า
(ก) เป็นไปตามข้อ ๙ (๑)
(ข) เดินสายในรางเดินสายไฟฟ้าชนิดห่อหุ้มมิดชิด มีประเก็น (en – closed gasketed busway or wireway) หรือ
(ค) การเดินสายโดยวิธีอื่นๆ นอกเหนือไปจาก (ก) และ (ข) ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมธุรกิจพลังงาน
(๒) กล่อง เครื่องประกอบการเดินท่อ ข้อต่อท่อ ท่ออ่อนและเครื่องประกอบปลายสายเคเบิลไม่จำเป็นต้องใช้ชนิดทนการระเบิด (ท่ออ่อนยอมให้ใช้ชนิดกันของเหลวได้) เว้นแต่เครื่องประกอบดังกล่าวติดตั้งอยู่ระหว่างกล่องหุ้มชนิดทนการระเบิดกับข้อต่อปิดผนึกข้อต่อที่เป็นเกลียวจะต้องกินเกลียวกันอย่างน้อย ๕ เกลียว
(๓) การปิดผนึกและการระบาย ต้องเป็นดังนี้
(ก) ท่อร้อยสายไฟฟ้าที่ต่อเข้ากับกล่องหุ้มชนิดทนการระเบิด ต้องทำการปิดผนึกตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๙ (๖) (ก) และ (ข) ท่อและเครื่องประกอบการเดินท่อที่อยู่ระหว่างข้อต่อปิดผนึกกับกล่องหุ้มชนิดทนการระเบิดต้องเป็นไปตาม (๒)
(ข) ท่อร้อยสายไฟฟ้าที่วางจากบริเวณอันตราย โซน ๑ ไปยังบริเวณไม่อันตรายต้องมีการปิดผนึก ทำนองเดียวกับข้อ ๙ (๖) (ค)
(ค) สายเคเบิลที่ผ่านเข้าไปในกล่องหุ้มชนิดทนการระเบิด ต้องปิดผนึกสายเคเบิลในตำแหน่งที่ผ่านเข้าไปในกล่องหุ้ม ข้อต่อปิดผนึกต้องเป็นไปตามที่กำหนดไว้ใน (ก) สายเคเบิลหลายแกนต้องมีการปิดผนึกตามข้อ ๙ (๖) (ง)
(ง) สายเคเบิลที่เปลือกนอกเป็นเนื้อเดียวต่อเนื่องและไอก๊าซไม่สามารถซึมผ่านเปลือกนอกได้ถ้าอากาศสามารถไหลผ่านไประหว่างแกนของสายเคเบิลได้ในอัตราไม่เกิน ๑๙๘ ลูกบาศก์เซนติเมตรต่อชั่วโมง ที่แรงอัด ๑,๔๙๓ ปาสคาล ไม่จำเป็นต้องมีการปิดผนึก เว้นแต่สายเคเบิลที่กำหนดไว้ (ค)
(จ) สายเคเบิลที่เปลือกนอกเป็นเนื้อเดียวต่อเนื่อง และไอก๊าซไม่สามารถซึมผ่านเปลือกนอกได้ ถ้าไอก๊าซสามารถไหลผ่านไประหว่างแกนของสายเคเบิลได้ต้องมีการปิดผนึกในตำแหน่งปลายสาย เพื่อป้องกันไม่ให้ก๊าซไหลผ่านสายเคเบิลเข้าไปในบริเวณไม่อันตรายสายเคเบิลที่เปลือกนอกเป็นเนื้อเดียวต่อเนื่อง และไอก๊าซไม่สามารถซึมผ่านเปลือกนอกได้หากไม่มีรอยต่อหรือรอยแตก ให้วางผ่านบริเวณอันตรายโซน ๑ ได้โดยไม่มีการปิดผนึก
(ฉ) สายเคเบิลที่เปลือกนอกไม่สามารถป้องกันไอก๊าซซึมผ่านเปลือกนอกต้องมีการปิดผนึกในตำแหน่งสุดเขตบริเวณอันตราย โซน ๑ เพื่อป้องกันไอก๊าซไม่ให้ไหลผ่านสายเคเบิลเข้าไปในบริเวณไม่อันตราย
(ช) การปิดผนึกและการระบายของเครื่องควบคุมมอเตอร์ และเครื่องกำเนิดไฟฟ้าให้เป็นไปตามข้อ ๙ (๖) (จ)
(ซ) การปิดผนึกและการระบายของเครื่องสูบก๊าซ เครื่องวัดการไหลหรือแรงอัดให้เป็นไปตาม ข้อ ๙ (๖) (ฉ)
(๔) การปิดผนึก ให้เป็นไปตามข้อ ๙ (๗)
(๕) เครื่องล่อฟ้า ให้เป็นไปตามข้อ ๙ (๘)
(๖) การต่อลงดิน ให้เป็นไปตามข้อ ๙ (๙)
(๗) ข้อกำหนดหลักเกณฑ์ของสายไฟฟ้า และวิธีเดินสายไฟฟ้าทั่วไปให้เป็นไปตามข้อ ๙ (๑๐)
ข้อ ๑๑ สายไฟฟ้าในบริเวณอันตราย โซน ๒ ต้องเป็นดังนี้
(๑) วิธีเดินสาย สายไฟฟ้าชนิดประจำที่ต้องร้อยอยู่ภายในท่อสำหรับร้อยสายไฟฟ้า หรือวางไว้ในรางเดินสายหรือสายเคเบิลพร้อมเครื่องประกอบเข้าปลายสายเคเบิลโดยไม่ต้องร้อยอยู่ภายในท่อก็ได้
สายเคเบิลต้องเป็นไปตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๙ (๔)
(๒) กล่อง เครื่องประกอบการเดินท่อและข้อต่อท่อไม่จำเป็นต้องมีเกลียวแต่ต้องมีเครื่องประกอบที่จับยึดแข็งแรง และปิดมิดชิด
(๓) การต่อลงดิน ให้เป็นไปตามข้อ ๙ (๙)
(๔) ข้อกำหนดหลักเกณฑ์ของสายไฟฟ้าและวิธีการเดินสายไฟฟ้าทั่วไปให้เป็นไปตามข้อ ๙ (๑๐)
ข้อ ๑๒ สิ่งก่อสร้างภายในบริเวณสถานที่ใช้ก๊าซดังต่อไปนี้ต้องจัดให้มีระบบป้องกันอันตรายจากฟ้าผ่า
(๑) หลังคาคลุมสถานีควบคุม
(๒) บริเวณถังเก็บและจ่ายก๊าซ
(๓) อาคารที่ตั้งถังเก็บและจ่ายก๊าซหรือเครื่องสูบอัดก๊าซ
ข้อ ๑๓ การออกแบบและการติดตั้งระบบป้องกันอันตรายจากฟ้าผ่าต้องปฏิบัติตามมาตรฐานสากล เช่น NFPA 780 หรือมาตรฐาน วสท. หรือมาตรฐานอื่นที่กรมธุรกิจพลังงานเห็นชอบ
ข้อ ๑๔ ให้กรมธุรกิจพลังงานเป็นผู้ตรวจสอบและออกหนังสือรับรองการปฏิบัติ ตามข้อ ๒๔ (๓) ตามประกาศกระทรวงพลังงานเรื่อง หลักเกณฑ์และมาตรฐานความปลอดภัยของสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติที่กรมธุรกิจพลังงานรับผิดชอบ พ.ศ. ๒๕๕๐ สำหรับสถานที่ใช้ก๊าซทั่วราชอาณาจักร
กำหนดผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลและผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล
ข้อ ๑๕ นอกจากข้อ ๑๔ แล้วให้ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลและผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลเป็นผู้ตรวจสอบและออกหนังสือรับรองการปฏิบัติตามข้อ ๒๔ (๓) ตามประกาศกระทรวงพลังงาน เรื่องหลักเกณฑ์และมาตรฐานความปลอดภัยของสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ ที่กรมธุรกิจพลังงานรับผิดชอบ พ.ศ. ๒๕๕๐
คุณสมบัติผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลและผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล
ข้อ ๑๖ ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลต้องมีคุณสมบัติดังนี้
(๑) ไม่เป็นผู้ที่กระทำผิดจรรยาบรรณในวิชาชีพ
(๒) ไม่เป็นผู้ที่ถูกเพิกถอนใบรับรองผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลรวมกันตั้งแต่ ๓ ครั้งขึ้นไป
(๓) ไม่เป็นผู้ที่ถูกเพิกถอนใบรับรองผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลในระหว่างระยะเวลาไม่เกิน ๑ ปี หลังจากถูกเพิกถอน
(๔) มีอายุไม่ต่ำกว่า ๒๕ ปี บริบูรณ์
(๕) มีความรู้ความชำนาญและประสบการณ์ในการเป็นผู้ตรวจสอบและออกหนังสือรับรองระบบไฟฟ้า
(๖) มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ประเภทสามัญวิศวกรหรือวุฒิวิศวกรสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า แขนงไฟฟ้ากำลังหรือมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมประเภทภาคีวิศวกรที่สามารถตรวจสอบได้ตามขอบเขตจำกัดที่กำหนดในกฎหมายว่าด้วยวิศวกร
ข้อ ๑๗ ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลต้องมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้
(๒) เป็นนิติบุคคล ต้องมีทุนจดทะเบียนไม่ต่ำกว่าห้าแสนบาท ชำระเต็มจำนวน
(๓) มีสำนักงานที่แน่นอนเป็นหลักแหล่งน่าเชื่อถือ
(๔) ไม่เป็นผู้ที่กระทำผิดจรรยาบรรณในวิชาชีพ
(๕) ไม่เป็นผู้ที่ถูกเพิกถอนใบรับรองผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลรวมกันตั้งแต่ ๓ ครั้งขึ้นไป
(๖) ไม่เป็นผู้ที่ถูกเพิกถอนใบรับรองผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลในระหว่างระยะเวลาไม่เกิน ๑ ปี หลังจากถูกเพิกถอน
(๗) การดำเนินการตรวจสอบต้องใช้บุคคลที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมประเภทสามัญวิศวกรหรือวุฒิวิศวกร สาขาวิศวกรรมไฟฟ้า แขนงไฟฟ้ากำลัง หรือมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมประเภทภาคีวิศวกรที่สามารถตรวจสอบได้ตามขอบเขตจำกัดที่กำหนดในกฎหมายว่าด้วยวิศวกร
หน้าที่ของผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลและผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล
ข้อ ๑๘ ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลจะทำการตรวจสอบและออกหนังสือรับรองได้เฉพาะสถานที่ใช้ก๊าซที่ไม่มีการติดตั้งเครื่องสูบอัดก๊าซที่ใช้กับก๊าซธรรมชาติ
ข้อ ๑๙ ในการตรวจสอบ จะต้องดำเนินการตามข้อกำหนดของบริเวณอันตรายและมาตรฐานขั้นต่ำระบบไฟฟ้าภายในสถานที่ใช้ก๊าซ
ข้อ ๒๐ ในการตรวจสอบ ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลจะต้องจัดเตรียมแบบแปลนแผนผังระบบไฟฟ้า แผนการตรวจโดยใช้แบบการตรวจสอบระบบไฟฟ้าในสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ ที่กรมธุรกิจพลังงานกำหนด
ข้อ ๒๑ ในการตรวจสอบ ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลจะต้องจัดเตรียมเครื่องมือวัดพื้นฐานในการตรวจวัดระบบไฟฟ้าขณะที่มีการจ่ายไฟแล้วอย่างน้อยดังนี้
๑. เครื่องวัดปริมาณไอก๊าซแบบพกพา
๒. เครื่องตรวจวัดความร้อนแบบพกพา
๓. เครื่องตรวจวัดมัลติมิเตอร์แบบทั่วไป
๔. เครื่องตรวจวัดกระแสไฟฟ้ารั่วไหลแบบฮอร์ทไลน์
๕. เครื่องตรวจวัดความต้านทานสายดินแบบฮอร์ทไลน์
โดยเครื่องมือดังกล่าว ต้องมีเอกสารรับรองการสอบเทียบเครื่องมือวัดและอุปกรณ์ต่างๆ โดยให้มีการสอบเทียบทุกๆ ๑ ปี
การออกใบรับรองผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลและผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล
ข้อ ๒๒ ผู้ที่จะขอเป็นผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลจะต้องยื่นคำขอใบรับรองพร้อมเอกสารและหลักฐานตามแบบ สธช./ฟ.๑/๑ ท้ายประกาศนี้ต่ออธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน
ข้อ ๒๓ เมื่อผู้ที่ประสงค์จะขอเป็นผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล ยื่นคำขอและได้รับการตรวจสอบคุณสมบัติและคุณวุฒิครบถ้วนแล้ว กรมธุรกิจพลังงานจะออกใบรับรองให้เป็นผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าตามแบบ สธช./ฟ.๒/๑ ท้ายประกาศนี้
ข้อ ๒๔ ใบรับรองให้เป็นผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลที่กรมธุรกิจพลังงานออกให้มีอายุไม่เกิน ๓ ปี หากผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลประสงค์จะเป็นผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบไฟฟ้านิติบุคคลต่อเนื่อง จะต้องยื่นคำขอต่ออายุใบรับรองพร้อมเอกสารและหลักฐานตามแบบ สธช./ฟ.๑/๑ ท้ายประกาศนี้ ก่อนใบรับรองจะสิ้นอายุไม่น้อยกว่า ๓๐ วัน
ข้อ ๒๕ ใบรับรองให้เป็นผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลจะถูกพักใช้เมื่อผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลกระทำความผิดดังนี้
(๑) ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่
(๒) กระทำผิดจรรยาบรรณในการประกอบวิชาชีพ
(๓) มีพฤติการณ์ที่กรมธุรกิจพลังงานเห็นว่าอาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อการปฏิบัติหน้าที่การพักใช้จะถูกพักใช้คราวละไม่เกิน ๑ ปี
ข้อ ๒๖ ใบรับรองให้เป็นผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลจะถูกเพิกถอนเมื่อผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลขาดคุณสมบัติหรือกระทำความผิด ดังนี้
(๑) ขาดคุณสมบัติตามคำขอใบรับรองตามแบบ สธช./ฟ.๑/๑
(๒) กระทำความผิดกฎหมายว่าด้วยวัตถุอันตรายให้มีบทกำหนดโทษตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. ๒๕๓๕
(๓) กระทำผิดจรรยาบรรณในการประกอบวิชาชีพอย่างร้ายแรง
ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคลผู้ถูกสั่งเพิกถอนจะขอใบรับรองใหม่อีกไม่ได้จนกว่าจะพ้นกำหนด ๑ ปี
ข้อ ๒๗ ในกรณีที่พบในภายหลังว่ารายงานผลการตรวจสอบเป็นเท็จ เนื่องจากไม่ได้มีการตรวจสอบจริง หรือบิดเบือนข้อเท็จจริง เพื่อช่วยเหลือให้การตรวจสอบนั้นผ่านเกณฑ์มาตรฐานให้กรมธุรกิจพลังงานมีอำนาจเพิกถอนใบรับรองและห้ามผู้กระทำนั้นเป็นผู้ตรวจสอบอีกต่อไป รวมทั้งแจ้งหน่วยงานที่ควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยวิศวกรเพื่อเพิกถอนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมของวิศวกร
อัตราการเก็บค่าตรวจสอบระบบไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์ไฟฟ้า
ข้อ ๒๘ ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคลหรือผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้านิติบุคคล สามารถเก็บค่าตรวจสอบและออกหนังสือรับรองการตรวจสอบระบบไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์ไฟฟ้าของสถานที่ใช้ก๊าซในราคาที่เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจ
ประกาศ ณ วันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๐
เมตตา บันเทิงสุข
อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน
[เอกสารแนบท้าย]
๑. คำขอใบรับรองหรือขอต่ออายุ ผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าบุคคล/นิติบุคคล สถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ (สธช./ฟ๑/๑)
๒. เอกสารแนบท้ายแบบ สธช. /ฟ.๑/๑
๓. ใบรับรองผู้ตรวจสอบระบบไฟฟ้าสถานที่ใช้ก๊าซธรรมชาติ (สธช. / ฟ.๒ /๑)
(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)
วัชศักดิ์/ผู้จัดทำ
๑๖ มกราคม ๒๕๕๑