ข้อบังคับกระทรวงการคลัง
ว่าด้วยการหักรายรับจ่ายขาดและการถอนคืนเงินรายรับ
พ.ศ. ๒๕๕๐
โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงข้อบังคับว่าด้วยการอนุญาตให้หัวหน้าส่วนราชการ หักรายจ่ายจากเงินที่จะต้องส่ง พ.ศ. ๒๔๙๘ และระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการหักรายรับจ่ายขาดและการถอนคืนเงินรายรับ พ.ศ. ๒๕๔๕ เพื่อให้การหักรายรับจ่ายขาดและการถอนคืนเงินรายรับมีความคล่องตัว เหมาะสมกับสภาวการณ์ปัจจุบัน และสอดคล้องกับการปฏิบัติงานด้านการเงินการคลังตามระบบการบริหารการเงินการคลังภาครัฐด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ (Government Fiscal Management Information System)
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๔ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติเงินคงคลัง พ.ศ. ๒๔๙๑ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเงินคงคลัง (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๕ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ออกข้อบังคับไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑ ข้อบังคับนี้เรียกว่า “ข้อบังคับกระทรวงการคลังว่าด้วยการหักรายรับจ่ายขาด และการถอนคืนเงินรายรับ พ.ศ. ๒๕๕๐”
ข้อ ๒[๑] ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ข้อ ๓ ให้ยกเลิก
(๑) ข้อบังคับว่าด้วยการอนุญาตให้หัวหน้าส่วนราชการหักรายจ่ายจากเงินที่จะต้องส่ง พ.ศ. ๒๔๙๘
(๒) ข้อบังคับว่าด้วยการอนุญาตให้หัวหน้าส่วนราชการหักรายจ่ายจากเงินที่จะต้องส่ง (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๑๐
(๓) ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการหักรายรับจ่ายขาดและการถอนคืนเงินรายรับ พ.ศ. ๒๕๔๕
(๔) ระเบียบกรมบัญชีกลางว่าด้วยวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการหักรายรับจ่ายขาด และการถอนคืนเงินรายรับ พ.ศ. ๒๕๔๕
บรรดาข้อบังคับ ระเบียบ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในข้อบังคับนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับข้อบังคับนี้ ให้ใช้ข้อบังคับนี้แทน
ข้อ ๔ ในข้อบังคับนี้
“ส่วนราชการ” หมายความว่า ส่วนราชการตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ และให้หมายความรวมถึงส่วนราชการประจำจังหวัดด้วย
“คลัง” หมายความว่า บัญชีเงินคงคลังบัญชีที่ ๑
“การหักรายรับจ่ายขาด” หมายความว่า การหักรายจ่ายจากเงินรายรับที่ต้องนำส่งเข้าบัญชีเงินคงคลังบัญชีที่ ๑
“การถอนคืนเงินรายรับ” หมายความว่า การถอนคืนเงินรายรับที่นำส่งเข้าบัญชีเงินคงคลังบัญชีที่ ๑ ไปแล้ว เพื่อนำมาเบิกจ่ายคืน
“ระบบ GFMIS” หมายความว่า ระบบการบริหารการเงินการคลังภาครัฐด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ (Government Fiscal Management Information System) ซึ่งปฏิบัติโดยผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์โดยตรงหรือผ่านโปรแกรม Excel Loader หรือโปรแกรมอื่นทำนองเดียวกัน ก่อนนำข้อมูลเข้าเครื่องคอมพิวเตอร์หรือเชื่อมโยงข้อมูลเข้าระบบโดยตรงผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์
ข้อ ๕ ให้ปลัดกระทรวงการคลังรักษาการตามข้อบังคับนี้ และให้มีอำนาจวินิจฉัยตีความปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามข้อบังคับนี้
ข้อ ๖ ในกรณีที่ส่วนราชการไม่สามารถปฏิบัติตามข้อใดข้อหนึ่งในข้อบังคับนี้ได้ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง
การหักรายรับจ่ายขาด
ข้อ ๗ รายจ่ายที่สามารถหักจ่ายจากเงินรายรับที่ต้องนำส่งคลัง ได้แก่
(๑) รายจ่ายที่หักนั้นเป็นรายจ่ายที่มีกฎหมายอนุญาตให้จ่ายได้
(๒) รายจ่ายที่จำเป็นต้องจ่ายตามระเบียบที่ได้รับความตกลงจากกระทรวงการคลัง เพื่อจ่ายเป็นค่าสินบน รางวัล หรือค่าใช้จ่ายในการจัดให้ได้มาซึ่งเงินอันพึงต้องชำระให้แก่รัฐบาล
(๓) รายจ่ายที่ต้องจ่ายคืนให้แก่บุคคลใดๆ เพราะเป็นเงินอันไม่พึงต้องชำระให้แก่รัฐบาล
ข้อ ๘ การหักรายรับจ่ายขาดของส่วนราชการ ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลังเว้นแต่
(๑) การหักเงินรายรับเพื่อจ่ายคืนเงินที่ส่วนราชการนำส่งเกินกว่ารายรับส่งผิดประเภทรายได้หรือส่งซ้ำ
(๒) การหักเงินรายรับเพื่อจ่ายตามระเบียบที่ได้รับความตกลงจากกระทรวงการคลัง เพื่อจ่ายเป็นค่าสินบน รางวัล หรือค่าใช้จ่ายในการจัดให้ได้มาซึ่งเงินอันพึงต้องชำระให้แก่รัฐบาล
การหักรายรับจ่ายขาดตามวรรคหนึ่ง ต้องเป็นเงินรายรับที่ได้รับไว้ในจังหวัดเดียวกัน
ข้อ ๙ รายจ่ายที่ได้รับยกเว้นไม่ต้องทำความตกลงกับกระทรวงการคลังตามข้อ ๘ ให้หัวหน้าส่วนราชการมีอำนาจอนุมัติการหักรายรับจ่ายขาด เมื่อได้ตรวจสอบความถูกต้องของเอกสารที่เกี่ยวข้องในการรับเงินและการนำเงินส่งคลังแล้ว
ข้อ ๑๐ ให้ส่วนราชการมีอำนาจหักรายรับจ่ายขาดจากเงินรายรับที่ยังมิได้นำส่งคลังนั้นก่อนได้ หากเงินรายรับที่ต้องหักจ่ายได้นำส่งคลังแล้ว ให้หักจ่ายจากเงินรายรับที่ได้รับในประเภทเดียวกันกับเงินรายรับที่นำส่งคลัง
ข้อ ๑๑ ให้ส่วนราชการนำเงินรายรับที่เหลือจากการหักรายรับจ่ายขาดส่งคลัง โดยวิธีฝากเงินเข้าบัญชีเงินฝากธนาคารตามที่กรมบัญชีกลางหรือสำนักงานคลังจังหวัดกำหนด แล้วแต่กรณี
ข้อ ๑๒ เมื่อส่วนราชการได้นำเงินส่งคลังโดยวิธีฝากธนาคารตามข้อ ๑๑ แล้ว ให้นำสำเนาใบนำฝากเงินที่มีเลขอ้างอิงของธนาคารมาดำเนินการบันทึกรายการตามระบบ GFMIS โดยระบุจำนวนรายได้สุทธิที่ได้รับ และจำนวนรายจ่ายที่หักจากการหักรายรับจ่ายขาด และจัดเก็บสำเนาใบนำฝากเงินดังกล่าวไว้ที่ส่วนราชการเพื่อเป็นหลักฐานการนำเงินส่งคลัง
การถอนคืนเงินรายรับ
ข้อ ๑๓ การถอนคืนเงินรายรับของส่วนราชการ ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลังเว้นแต่
(๑) การถอนคืนเงินค่าขายเอกสารที่ได้รับจากการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้าง ที่มีการยกเลิกการจัดซื้อจัดจ้างในภายหลังเพื่อจ่ายผู้ซื้อเอกสาร
(๒) การถอนคืนเงินที่ได้รับชดใช้เป็นค่าเสียหายจากการทำละเมิดซึ่งผู้กระทำไม่ต้องรับผิดหรือรับผิดน้อยกว่าที่ได้จ่ายไว้ ตามที่กระทรวงการคลังกำหนด
(๓) การถอนคืนเงินที่ได้รับจากการผิดสัญญาลาศึกษาดูงานไว้เกินความรับผิด
ข้อ ๑๔ การถอนคืนเงินรายรับที่ได้รับยกเว้นไม่ต้องทำความตกลงกับกระทรวงการคลังตามข้อ ๑๓ ให้หัวหน้าส่วนราชการมีอำนาจอนุมัติ เมื่อได้ตรวจสอบความถูกต้องของเอกสารที่เกี่ยวข้อง ในการรับเงินและการนำเงินส่งคลังแล้ว
ข้อ ๑๕ การถอนคืนเงินรายรับตามข้อ ๑๓ ให้ส่วนราชการส่งคำขอเบิกเงินที่ตรวจสอบความถูกต้องแล้วให้แก่กรมบัญชีกลางหรือสำนักงานคลังจังหวัด แล้วแต่กรณี เพื่อขอเบิกเงินจากคลังเมื่อกรมบัญชีกลางจ่ายเงินเข้าบัญชีเงินฝากธนาคารของส่วนราชการ และส่วนราชการได้จ่ายให้แก่เจ้าหนี้ของส่วนราชการหรือผู้มีสิทธิรับเงินแล้ว ให้ส่วนราชการบันทึกรายการจ่ายเงินดังกล่าวตามระบบ GFMIS
ข้อ ๑๖ การถอนคืนเงินรายรับภายในปีงบประมาณที่ได้นำเงินส่งคลัง ให้ส่วนราชการดำเนินการโดยเบิกจากเงินรายรับประเภทเดียวกับเงินรายรับที่นำส่งคลัง
การถอนคืนเงินรายรับเมื่อพ้นปีงบประมาณที่ได้นำเงินส่งคลังไว้ ให้ส่วนราชการดำเนินการโดยเบิกจากเงินงบประมาณรายจ่ายของปีที่อนุมัติเบิกงบรายจ่ายอื่น หรืองบรายจ่ายที่กำหนด เพื่อการถอนคืนเงินรายรับ
การรายงาน
ข้อ ๑๗ เมื่อส่วนราชการได้ดำเนินการหักรายรับจ่ายขาดแล้ว ให้แจ้งกรมบัญชีกลาง และส่งสำเนาการแจ้งดังกล่าวให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินทราบโดยเร็ว โดยอย่างน้อยต้องมีรายละเอียด ดังนี้
(๑) ประเภท และจำนวนเงินรายรับที่ต้องหักจ่ายเลขอ้างอิงในสำเนาใบนำฝากเงินของธนาคาร และวัน เดือน ปี ที่นำเงินส่งคลัง
(๒) ประเภท และจำนวนเงินรายรับในการหักรายรับจ่ายขาด และวัน เดือน ปี ที่หัก
(๓) เหตุผลในการหักรายรับจ่ายขาด
ข้อ ๑๘ เมื่อส่วนราชการได้ดำเนินการถอนคืนเงินรายรับแล้ว ให้แจ้งกรมบัญชีกลาง และส่งสำเนาการแจ้งดังกล่าวให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินทราบโดยเร็ว โดยอย่างน้อยต้องมีรายละเอียด ดังนี้
(๑) ประเภท และจำนวนเงินรายรับที่ถอนคืน วัน เดือน ปี ที่ได้รับเงิน เลขอ้างอิงในสำเนาใบนำฝากเงินของธนาคาร และวัน เดือน ปี ที่นำส่งคลัง
(๒) ประเภท และจำนวนเงินรายรับที่ถอนคืน และรหัสรายได้
(๓) เงินรายรับที่ถอนคืนนั้นเบิกจากเงินรายได้แผ่นดินหรือเบิกจากเงินงบประมาณรายจ่ายประจำปีใด
(๔) เหตุผลในการถอนคืนเงินรายรับ
บทเฉพาะกาล
ข้อ ๑๙ การใดที่ได้ปฏิบัติตามข้อบังคับว่าด้วยการอนุญาตให้หัวหน้าส่วนราชการหักรายจ่ายจากเงินที่จะต้องส่ง พ.ศ. ๒๔๙๘ และข้อบังคับว่าด้วยการอนุญาตให้หัวหน้าส่วนราชการหักรายจ่ายจากเงินที่จะต้องส่ง (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๑๐ ก่อนวันที่ข้อบังคับนี้ใช้บังคับ ให้ถือปฏิบัติตามข้อบังคับดังกล่าวต่อไปจนกว่าการดำเนินการนั้นจะเสร็จสิ้น
ประกาศ ณ วันที่ ๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๐
ฉลองภพ สุสังกร์กาญจน์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
ก้องเกียรติ/ผู้จัดทำ
๑๙ กันยายน ๒๕๕๑