กฎเสนาบดีกระทรวงวัง
ว่าด้วยการจดทะเบียนการค้าขายและสมาคม
ตามความในกฎมณเฑียรบาล พระพุทธศักราช ๒๔๕๗
เจ้าพระยาธรรมาธิกรณาธิบดี ฯ เสนาบดีกระทรวงวัง รับพระบรมราชโองการใส่เกล้า ฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ตรากฎเสนาบดีกระทรวงวัง ว่าด้วยการจดทะเบียนค้าขายและสมาคมแห่งข้าราชการในพระราชสำนัก ประกอบกฎมณเฑียรบาล ว่าด้วยการค้าขายแลการสมาคม พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ ดังนี้
ข้อ ๑) กำหนดเวลารับจดทะเบียนตามความในกฎนี้ ให้บรรดาเจ้าพนักงานทะเบียนซึ่งผู้บังคับบัญชาสูงสุดในกรมต่าง ๆ จะได้ตั้งขึ้นตามความในมาตรา ๘ เปนน่าที่คอยรับจดทะเบียนแต่วันที่ประกาศใช้กฎนี้เปนต้นไป ส่วนระเบียบการที่จะพึ่งปฏิบัติอย่างไรนั้นให้เปนน่าที่นายทะเบียนจะชี้แจงให้ทราบ
ข้อ ๒) สมุดสำหรับจดทะเบียนการค้าขายนั้น ให้ใช้ตามแบบ ว.๖ ซึ่งมีอยู่ข้างท้ายกฎนี้ ส่วนสมุดสำหรับจดทะเบียนการสมาคมให้ใช้ตามแบบ ว.๗ สมุดทะเบียนทั้ง ๒ ประเภทที่กล่าวนี้ ให้เปนน่าที่นายทะเบียนใหญ่จะจัดทำขึ้นแลจ่ายแก่กรมต่าง ๆ เปนกำหนดกรมละ ๒ เล่ม คือ สำหรับเก็บไว้เปนหลักฐานที่กรมนั้น ๆ เล่ม ๑ และสำหรับเจ้าพนักงานจะได้ใช้คัดสำเนาส่งให้นายทะเบียนใหญ่อีกเล่ม ๑
ข้อ ๓) บรรดาข้าราชการในพระราชสำนักที่ได้ทำการค้าขายหรือได้เข้าเปนสมาชิกแห่งสมาคมใด ๆ อยู่แล้วก่อนประกาศใช้กฎมณเฑียรบาลนั้น จะต้องรีบขออนุญาตต่อผู้บังคับบัญชาในกรมที่ตนสังกัดและจดทะเบียนให้เสร็จสิ้นภายในกำหนด วันที่ ๓๑ ตุลาคม พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ เมื่อครบกำหนดแล้วให้เจ้าพนักงานทะเบียนกรมต่าง ๆ รวมส่งสมุดสำเนาทะเบียนต่อนายทะเบียนใหญ่ให้สิ้นเชิง ถ้าต่อไปมีการเพิ่มเติมหรือแก้ไขทะเบียนประการใด ก็ให้เจ้าพนักงานทะเบียนกรมนั้น ๆ จดรายงานชี้แจงให้นายทะเบียนใหญ่ทราบภายในกำหนด ๗ วัน นับแต่วันที่มีการเปลี่ยนแปลงเปนต้นไป เพื่อนายทะเบียนจะได้แก้สำเนาทะเบียนให้เปนที่ถูกต้องกับความเปนจริงในสมุดทะเบียนของกรมนั้น ๆ
ข้อ ๔) ข้าราชการในพระราชสำนักคนใดที่มีประสงค์ จะทำการค้าขายหรือเข้าเปนสมาชิกแห่งสมาคมใด ๆ นั้น ให้ทำเรื่องราวยื่นต่อผู้บังคับบัญชาโดยตรงของตนตามแบบ ว.๘ และ ว.๙ ซึ่งมีอยู่ท้ายกฎนี้ ส่วนผู้บังคับบัญชาเมื่อได้รับเรื่องราวแลตรวจสอบเห็นสมควรประการใด ก็ให้ลงความเห็นที่ซีกกระดาษเบื้องซ้ายแล้วส่งเสนอต่อไปตามลำดับ จนถึงผู้บังคับบัญชาชั้นสูงสุด แบบเรื่องราวขออนุญาตทำการค้าขายหรือเข้าเปนสมาชิกแห่งสมาคมที่กล่าวนี้ ให้เปนน่าที่นายทะเบียนจัดพิมพ์ขึ้นและจ่ายให้แก่กรมต่าง ๆ ตามควร
ข้อ ๕) ในการที่ผู้มีอำนาจบังคับบัญชาจะสั่งอนุญาตสำหรับการค้าขายหรือการเข้าสมาคมนั้น ให้ใช้แบบอนุญาตตามแบบ ว.๑๐ และ ว.๑๑ ซึ่งมีอยู่ท้ายกฎนี้ ใบอนุญาตนี้ให้มีต้นขั้วคู่ฉีกประจำติดต่อและให้เปนน่าที่นายทะเบียนใหญ่จะทำตัวอย่างจ่ายให้กรมละเล่ม
ข้อ ๖) อนึ่งในการทำประวัติและทะเบียนประจำตัวข้าราชการในพระราชสำนัก ที่มียศแต่ชั้นประทวนขึ้นไปสำหรับจดรายการเวลารับราชการแลจดทะเบียนรายการอื่น ๆ ตามความในกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยครอบครัว ว่าด้วยการค้าขาย และว่าด้วยการสมาคม เพื่อให้เปนระเบียบอันดีสำหรับใช้จดเปนส่วนประจำตัวบุคคลโดยเฉภาะเปนเล่ม ๆ นั้น กระทรวงวังได้จัดพิมพ์สมุดสำหรับใช้ในการนี้ขึ้นเล่ม ๑ เรียกว่าสมุดประวัติแลทะเบียนประจำตัว เพราะฉนั้นให้บรรดากรมต่าง ๆ ในพระราชสำนักเบิกสมุดนี้ไปใช้เปนระเบียบสำหรับการจดประวัติทะเบียนประจำตัวข้าราชการที่มียศแต่ชั้นประทวนขึ้นไปเปนพิเศษอีก เล่ม ๑ ส่วนระเบียบการที่จะต้องจดอย่างไรนั้น ให้เจ้าพนักงานทะเบียนกรมนั้น ๆ มารับคำชี้แจงจากนายทะเบียนใหญ่
ประกาศ มา ณ วันที่ ๒ กันยายน พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ เปนวันที่ ๑๓๙๒ ในรัชกาลปัตยุบันนี้[๑]
[เอกสารแนบท้าย]
๑. แบบ ว. ๖
๒. แบบ ว. ๗
๓. แบบ ว. ๘ เรื่องราวขออนุญาตทำการค้าขาย
๔. แบบ ว. ๙ เรื่องราวขออนุญาตเป็นสมาชิกแห่งสมาคม
๕. แบบ ว. ๑๐ ใบอนุญาตให้ทำการค้าขาย
๖. แบบ ว. ๑๑ ใบอนุญาตให้เข้าเป็นสมาชิกแห่งสมาคม
[ดูภาพกฎหมาย]